ارائه کننده: عطیه عطاران بندرآبادی
استاد راهنما: دکتر احسان‌اله کبیر
استاد مشاور: دکتر فرناز معصوم زاده
استاد ناظر داخلی: دکتر مریم ایمانی
استاد ناظر خارجی: دکتر هدیه ساجدی (دانشگاه تهران)
تاریخ: 1402/07/09
ساعت: 8 
مکان: بلوک 3 دانشکده فنی طبقه سوم اتاق 351

چکیده:

در سال‌های اخیر، رشد چشمگیری در دیجیتالی‌سازی مجموعه‌های اسناد میراث فرهنگی رخ داده است. این امر چالش‌ها و مسائل متعددی به همراه داشته است که برای نمونه به تحلیل محتوای صفحات نسخ خطی قدیمی و بازیابی اطلاعات در کتابخانه‌های دیجیتال می‌توان اشاره کرد. هدف این پژوهش خوشه‌بندی تصویر صفحه‌های نسخ خطی دوره تیموری (1370-1507 میلادی)، از مهم­ترین ادوار هنری ایران در حوزه کتاب­ آرایی و هنرهای مرتبط به آن، است. با توجه به اینکه اصول و قواعد صفحه‌آرایی در ادوار گذشته تدوین نشده یا برجای نمانده است، خوشه‌بندی تصاویر جهت انجام یک پژوهش جامع نگر در این زمینه ضروری می­نماید. ناگفته نماند که پژوهشگران هنرهای تجسمی، تألیفات پراکنده­ای در زمینه استخراج اصول و قواعد صفحه‌آرایی منتشر کرده‌اند.
در این پژوهش به دلیل نبود مجموعه داده آماده، ابتدا 88 صفحه از کتابخانه‌ها و موزه‌های آنلاین بین‌المللی جمع‌آوری شد. هر صفحه به 32 قطعه تقسیم و به هر قطعه به صورت دستی یکی از چهار برچسب متن، نقاشی، تذهیب و پس زمینه زده شد. متناسب با این برچسب‌ها و هدف پروژه 13ویژگی‌ بافتی، رنگ و مکانی استخراج شد. سپس با استفاده از طبقه بند K همسایه ی نزدیک‌‌تر، قطعات طبقه‌بندی ‌شد. دقت بدست آمده از طبقه بندی 95.9% است. پس از طبقه‌بندی قطعات، نوبت به خوشه‌بندی صفحات با استفاده از خوشه‌بند K-means ‌رسید. برای این منظور سه ویژگی مبتنی بر تعداد قطعات متنی، نقاشی و تذهیب در هر صفحه در نظر گرفته شد. با توجه به نتایج خوشه­بندی تصاویر صفحات، می­توان به نگاه جامعی بر اصول و قواعد صفحه­آرایی (به ویژه چگونگی ترکیب متن، نقاشی، تذهیب)‌ در این دوره دست پیدا کرد.