عنوان رساله: پیشبینی اثر متغیرهای پویای هیدرواقلیمی و كاربری اراضی بر وضعیت سلامت آبخیز
ارائه کننده: محمد رسول رجبی استاد راهنما: دکتر مهدی وفاخواه استاد مشاور: دکتر سیدحمیدرضا صادقی استاد ناظر داخلی: دکتر عبدالواحد خالدی درویشان، دکتر حمیدرضا مرادی رکابدارکلائی استاد ناظر خارج از دانشگاه: دکتر هیراد عبقری، دکتر کاکا شاهدی نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر وحید موسوی تاریخ: 1403/06/07 ساعت: 9 مکان: سالن اصلی کاخ
چکیده: تعیین درجه سلامت حوزه آبخیز ازجمله مؤلفههای تاثیرگذار در امر مدیریت جامع حوزه های آبخیز بشمار میرود. از اینرو، این پژوهش با استفاده از مدل مفهومی شاخصمحور فشار، وضعیت، پاسخ (PSR) بهمنظور تعیین درجه سلامت باهدف بررسی تأثیر متغیرهای هیدرواقلیمی و کاربری اراضی در حال حاضر و پیشبینیهای ده ساله و بیست ساله بر وضعیت سلامت آتی حوزه آبخیز صفارود و نقش متغیرهای یادشده در اولویت بندی مکانی زیرآبخیزها بر اساس شاخص سلامت آبخیز انجامشد. برای انجام این مطالعه، ابتدا ویژگیهای کلیدی بر اساس عوامل خصوصیات ذاتی و فیزیکی منطقه، هیدرواقلیمی و انسانی برای هر سه شاخص فشار، حالت و پاسخ استخراج شد. سپس شاخص سلامت آبخیز برای شرایط فعلی محاسبه شد. پسازآن، سلامت آبخیز بر اساس متغیرهای پویای هیدرواقلیمی و کاربری اراضی برای دورههای 10 و 20ساله پیش بینی شد. نتایج ارزیابی و پهنهبندی سلامت حوزهآبخیز صفارود شهرستان رامسر نشان داد که میانگین و انحراف معیار شاخص فشار در زمان حال حاضر به ترتیب برابر با 573/0 و 18/0 بوده و دو دوره پیشبینی دهساله و بیستساله با روند کاهشی جزیی همراه بوده است ضمن آنکه ارزیابی اولیه طبقهبندی، دلالت بر غلبه شرايط فشار متوسط و به بالا بر گستره حدود 79 درصد از کل سطح حوزه آبخیز موردمطالعه را داشت. همچنین مقادیر میانگین و انحراف معیار شاخص های حالت و پاسخ بترتیب برابر با 397/0 و 103/0 برای شاخص حالت و برابر با 527/0 و 139/0 برای شاخص پاسخ بوده است. بررسی متغیرهای یاد شده طی دو دوره پیش بینی حاکی از نواسانات جزیی می باشد. کمّیسازی وضعیت سلامت کل حوزه آبخیز طی دوره حال حاضر و دو دوره پیشبینی ده ساله و بیست ساله نشان داد که مقادیر شاخص سلامت آبخیز در ابتدای دوره 478/0 و برای دوره های پیش بینی ده ساله و بیست ساله با روند کاهشی جزیی بترتیب برابر با 476/0 و 472/0 بوده است، اما تغییرات شاخص سلامت در زیرآبخیزها در ابتدای دوره موردمطالعه در محدوده متغیر از شرایط مثبت نسبتاً ناسالم تا شرایط متوسط مثبت و متوسط منفی بود. جمعبندی کلی نشان داد که عاملهای طبيعی تفاوت عملکردی خود بر تعيين شاخصهای حالت، فشار و پاسخ و نهايتاً وضعيت سلامت زيرآبخيزها را نشان دادند. این در حالی است که نقش متغيرهای انسانی در دوره کنونی و هر دو دوره پیش بینی، غالباً تأثير معنی داری بر تعيين شاخصهای فشار، پاسخ و حالت و سرانجام سلامت بخشهای مختلف داشت. این موضوع مشخصاً بر خطرپذيری بالای زیرآبخیزهای با وضعیت نامطلوب و قرارگیری آنها در وضعیت ناسالم در آینده نهچندان دور دلالت دارد.
